Navigieren

Toleranzen und Passungen

Gewindetabellen
Prüfen-Messen-Lehren
Qualitätsmanagement
Werkzeugratgeber

Europa Lehrmittel Fachkunde Metall

Masstoleranzen sollen die Funktion der Produkte und die Montage der einzelnen Teile sicherstellen.

Allgemeintoleranzen
Man unterscheidet Allgemeintoleranzen für Längen, Winkel, Rundungsradien, Fasen und Form.

ISO-Toleranzen
Bei den international verwendeten ISO-Toleranzen werden die Grösse der Toleranz und ihre Lage zur Nulllinie durch die Toleranzklasse angegeben. Der Buchstabe gibt das Grundabmass, die Zahl den Toleranzgrad an.

Betreffend Form- und Lagetoleranzen informiere man sich in den Fachbüchern.

Bücher zum Thema:
Europa Lehrmittel, Fachkunde Metall, ISBN 978-3-8085-1156-5
Europa Lehrmittel, Tabellenbuch Metall, ISBN 978-3-8085-1725-3
SNV Normenauszug, ISBN 978-3-03709-049-7

VSM Normenauszug

ISO-Toleranz-System
Abmasse der Wellen
Obere und untere Abmasse in Mikrometer (0.001 mm)

über

bis

d9
e8
f7
g6
h5
h6
h7
h8
h9
h11
js5
js6
js13
js14
k5
k6
m5
m6
n5
n6
p6
r6
s6
s7
-
3
- 20
- 45
- 14
- 28
- 6
- 16
- 2
- 8
0
- 4
0
- 6
0
- 10
0
- 14
0
- 25
0
- 60
+ 2
- 2
+ 3
- 3
+ 70
- 70
+ 125
- 125
+ 4
0
+ 6
0
+ 6
+ 2
+ 8
+ 2
+ 8
+ 4
+ 10
+ 4
+ 12
+ 6
+ 16
+ 10
+ 20
+ 14
+ 24
+ 14
3
6
- 30
- 60
- 20
-38
- 10
- 22
- 4
-12
0
- 5
0
- 8
0
- 12
0
- 18
0
-30
0
- 75
+ 2.5
- 2.5
+ 4
- 4
+ 90
- 90
+ 150
- 150
+ 6
+ 1
+ 9
+ 1
+ 9
+ 4
+ 12
+ 4
+13
+ 8
+ 16
+ 8
+ 20
+ 12
+ 23
+ 15
+ 27
+ 19
+ 31
+ 19
6
10
- 40
- 76
- 25
- 47
- 13
- 28
- 5
- 14
0
- 6
0
- 9
0
- 15
0
- 22
0
- 36
0
- 90
+ 3
- 3
+ 4.5
- 4.5
+ 110
-110
+ 180
- 180
+ 7
+ 1
+ 10
+ 1
+ 12
+ 6
+ 15
+ 6
+ 16
+ 10
+ 19
+ 10
+ 24
+ 15
+ 28
+ 19
+ 32
+ 23
+ 38
+23
10
18
- 50
- 93
- 32
- 59
- 16
- 34
- 6
- 17
0
- 8
0
- 11
0
- 18
0
- 27
0
- 43
0
- 110
+ 4
- 4
+ 5.5
- 5.5
+ 135
- 135
+ 215
- 215
+ 9
+ 1
+ 12
+ 1
+ 15
+ 7
+ 18
+ 7
+ 20
+ 12
+ 23
+ 12
+ 29
+ 18
+ 34
+ 23
+ 39
+ 28
+ 46
+28
18
30
- 65
-117
- 40
- 73
- 20
- 41
- 7
- 20
0
- 9
0
- 13
0
- 21
0
- 33
0
- 52
0
- 130
+ 4.5
- 4.5
+ 6.5
- 6.5
+ 165
- 165
+ 260
- 260
+ 11
+ 2
+ 15
+ 2
+ 17
+ 8
+ 21
+ 8
+ 24
+ 15
+ 28
+ 15
+ 35
+ 22
+ 41
+ 28
+ 48
+ 35
+ 56
+ 35
30
50
- 80
- 142
- 50
- 89
- 25
- 50
- 9
- 25
0
- 11
0
- 16
0
- 25
0
- 39
0
- 62
0
- 160
+ 5.5
- 5.5
+ 8
- 8
+ 195
- 195
+ 310
- 310
+ 13
+ 2
+ 18
+ 2
+ 20
+ 9
+ 25
+ 9
+ 28
+ 17
+ 33
+ 17
+ 42
+ 26
+ 50
+ 34
+ 59
+ 43
+ 68
+ 43
50
65
- 100
- 174
- 60
- 106
- 30
- 60
- 10
- 29
0
- 13
0
- 19
0
- 30
0
- 46
0
- 74
0
- 190
+ 6.5
- 6.5
+ 9.5
- 9.5
+ 230
- 230
+ 370
- 370
+ 15
+ 2
+ 21
+ 2
+ 24
+ 11
+ 30
+ 11
+ 33
+ 20
+ 39
+ 20
+ 51
+ 32
+ 60
+ 41
+ 72
+ 53
+ 83
+ 53
65
80
- 100
- 174
- 60
- 106
- 30
- 60
- 10
- 29
0
- 13
0
- 19
0
- 30
0
- 46
0
- 74
0
- 190
+ 6.5
- 6.5
+ 9.5
- 9.5
+ 230
- 230
+ 370
- 370
+ 15
+ 2
+ 21
+ 2
+ 24
+ 11
+ 30
+ 11
+ 33
+ 20
+ 39
+ 20
+ 51
+ 32
+ 62
+ 43
+ 78
+ 59
+ 89
+ 59
80
100
- 120
- 207
- 72
- 126
- 36
- 71
- 12
- 34
0
- 15
0
- 22
0
- 35
0
- 54
0
- 87
0
- 220
+ 7.5
- 7.5
+ 11
- 11
+ 270
- 270
+ 435
- 435
+ 18
+ 3
+ 25
+ 3
+ 28
+ 13
+ 35
+ 13
+ 38
+ 23
+ 45
+ 23
+ 59
+ 37
+ 73
+ 51
+ 93
+ 71
+ 106
+ 71
100
120
- 120
- 207
- 72
- 126
- 36
- 71
- 12
- 34
0
- 15
0
- 22
0
- 35
0
- 54
0
- 87
0
- 220
+ 7.5
- 7.5
+ 11
- 11
+ 270
- 270
+ 435
- 435
+ 18
+ 3
+ 25
+ 3
+ 28
+ 13
+ 35
+ 13
+ 38
+ 23
+ 45
+ 23
+ 59
+ 37
+ 76
+ 54
+ 101
+ 79
+ 114
+ 79
120
140
-145
- 245
- 85
- 148
- 43
- 83
- 14
- 39
0
- 18
0
- 25
0
- 40
0
- 63
0
- 100
0
- 250
+ 9
- 9
+ 12.5
- 12.5
+ 315
- 315
+ 500
- 500
+ 21
+ 3
+ 28
+ 3
+ 33
+ 15
+ 40
+ 15
+ 45
+ 27
+ 52
+ 27
+ 68
+ 43
+ 88
+ 63
+ 117
+ 92
+ 132
+ 92
140
160
+ 90
+ 65
+ 125
+ 100
+ 140
+ 100
160
180
+ 93
+ 68
+ 133
+ 108
+ 148
+ 108
180
200
- 170
- 285
- 100
- 172
- 50
- 96
- 15
- 44
0
- 20
0
- 29
0
- 46
0
- 72
0
- 115
0
- 290
+ 10
- 10
+ 14.5
- 14.5
+ 360
- 360
+ 575
- 575
+ 24
+ 4
+ 33
+ 4
+ 37
+ 17
+ 46
+ 17
+ 51
+ 31
+ 60
+ 31
+ 79
+ 50
+ 106
+ 77
+ 151
+ 122
+ 168
+ 122
200
225
+ 109
+ 80
+ 159
+ 130
+ 176
+ 130
225
250
+ 113
+ 84
+ 169
+ 140
+ 186
+ 140
250
280
-190
- 320
- 110
- 191
- 56
- 108
- 17
- 49
0
- 23
0
- 32
0
- 52
0
- 81
0
- 130
0
- 320
+ 11.5
- 11.5
+ 16
- 16
+ 405
- 405
+ 650
- 650
+ 27
+ 4
+ 36
+ 4
+ 43
+ 20
+ 52
+ 20
+ 57
+ 34
+ 66
+ 34
+ 88
+ 56
+ 126
+ 94
+ 190
+ 158
+ 210
+ 158
280
315
+ 130
+ 98
+ 202
+ 170
+ 222
+ 170
315
355
- 210
-350
- 125
- 214
- 62
- 119
- 18
- 54
0
- 25
0
- 36
0
- 57
0
- 89
0
- 140
0
- 360
+ 12.5
- 12.5
+ 18
- 18
+ 445
- 445
+ 700
- 700
+ 29
+ 4
+ 40
+ 4
+ 46
+ 21
+ 57
+ 21
+ 62
+ 37
+ 73
+ 37
+ 98
+ 62
+ 144
+ 108
+ 226
+ 190
+ 247
+ 190
355
400
+ 150
+ 114
+ 244
+ 208
+ 265
+ 208
ISO-Toleranz-System
Abmasse der Bohrungen
Obere und untere Abmasse in Mikrometer (0.001 mm)
über
bis
D10
E9
F7
F8
G7
G9
H6
H7
H8
H9
H11
H12
H13
JS7
JS9
K6
K7
M6
M7
N7
N9
P7
P9
R7
-
3
+ 60
+ 20
+ 39
+ 14
+ 16
+ 6
+ 20
+ 10
+ 12
+ 2
+ 27
+ 2
+ 6
0
+ 10
0
+ 14
0
+ 25
0
+ 60
0
+ 100
0
+ 140
0
+5
- 5
+ 12.5
- 12.5
0
- 6
0
- 10
- 2
- 8
- 2
- 12
- 4
- 14
- 4
- 29
- 6
- 16
- 6
- 31
- 10
- 20
3
6
+ 78
+ 30
+ 50
+ 20
+ 22
+ 10
+ 28
+ 10
+ 16
+ 4
+ 34
+ 4
+ 8
0
+ 12
0
+ 18
0
+ 30
0
+ 75
0
+ 120
0
+ 180
0
+ 6
- 6
+ 15
- 15
+ 2
- 6
+ 3
- 9
- 1
- 9
0
- 12
- 4
- 16
0
- 30
- 8
- 20
- 12
- 42
- 11
- 23
6
10
+ 98
+ 40
+ 61
+ 25
+ 28
+ 13
+ 35
+ 13
+ 20
+ 5
+ 41
+ 5
+ 9
0
+ 15
0
+ 22
0
+ 36
0
+ 90
0
+ 150
0
+ 220
0
+ 7.5
- 7.5
+ 18
-18
+ 2
- 7
+ 5
- 10
- 3
- 12
0
- 15
- 4
- 19
0
- 36
- 9
- 24
- 15
- 51
- 13
- 28
10
18
+ 120
+ 50
+ 75
+ 32
+ 34
+ 16
+ 43
+ 16
+ 24
+ 6
+ 49
+ 6
+ 11
0
+ 18
0
+ 27
0
+ 43
0
+ 110
0
+ 180
0
+ 270
0
+ 9
- 9
+ 21.5
- 21.5
+ 2
- 9
+ 6
- 12
- 4
-15
0
- 18
- 5
- 23
0
- 43
- 11
- 29
- 18
- 61
- 16
- 34
18
30
+ 149
+ 65
+ 92
+ 40
+ 41
+ 20
+ 53
+ 20
+ 28
+ 7
+ 59
+ 7
+ 13
0
+ 21
0
+ 33
0
+ 52
0
+ 130
0
+ 210
0
+ 330
0
+ 10.5
- 10.5
+ 26
- 26
+ 2
- 11
+ 6
- 15
- 4
- 17
0
- 21
- 7
- 28
0
- 52
- 14
- 35
- 22
- 74
- 20
- 41
30
50
+ 180
+80
+ 112
+ 50
+ 50
+ 25
+ 64
+ 25
+ 34
+ 9
+ 71
+ 9
+ 16
0
+ 25
0
+ 39
0
+ 62
0
+ 160
0
+ 250
0
+ 390
0
+ 12.5
- 12.5
+ 31
- 31
+ 3
- 13
+ 7
- 18
- 4
- 20
0
- 25
- 8
-33
0
- 62
- 17
- 42
- 26
- 88
- 25
-50
50
65
+ 220
+ 100
+ 134
+ 60
+ 60
+ 30
+ 76
+ 30
+ 40
+ 10

+ 19
0
+ 30
0
+ 46
0
+ 74
0
+ 190
0
+ 300
0
+ 460
0
+ 15
- 15
+ 37
- 37
+ 4
- 15
+ 9
- 21
- 5
- 24
0
- 30
- 9
- 39
0
- 74
- 21
- 51
- 32
- 106
- 30
- 60
65
80
+ 220
+ 100
+ 134
+ 60
+ 60
+ 30
+ 76
+ 30
+ 40
+ 10

+ 19
0
+ 30
0
+ 46
0
+ 74
0
+ 190
0
+ 300
0
+ 460
0
+ 15
- 15
+ 37
- 37
+ 4
- 15
+ 9
- 21
- 5
- 24
0
- 30
- 9
- 39
0
- 74
- 21
- 51
- 32
- 106
- 32
- 62
80
100
+ 260
+ 120
+ 159
+ 72
+ 71
+ 36
+ 90
+ 36
+ 47
+ 12

+ 22
0
+ 35
0
+ 54
0
+ 87
0
+ 220
0
+ 350
0
+ 540
0
+ 17.5
- 17.5
+ 43.5
- 43.5
+ 4
- 18
+ 10
- 25
- 6
- 28
0
- 35
- 10
- 45
0
- 87
- 24
- 59
- 37
- 124
- 38
- 73
100
120
+ 260
+ 120
+ 159
+ 72
+ 71
+ 36
+ 90
+ 36
+ 47
+ 12

+ 22
0
+ 35
0
+ 54
0
+ 87
0
+ 220
0
+ 350
0
+ 540
0
+ 17.5
- 17.5
+ 43.5
- 43.5
+ 4
- 18
+ 10
- 25
- 6
- 28
0
- 35
- 10
- 45
0
- 87
- 24
- 59
- 37
- 124
- 41
- 76
120
140
+ 305
+ 145
+ 185
+ 85
+ 83
+ 43
+ 106
+ 43
+ 54
+ 14

+ 25
0
+ 40
0
+ 63
0
+ 100
0
+ 250
0
+ 400
0
+ 630
0
+ 20
- 20
+ 50
- 50
+ 4
- 21
+ 12
- 28
- 8
- 33
0
- 40
- 12
- 52
0
- 100
- 28
- 68
- 43
- 143
- 48
- 88
140
160
- 50
- 90
160
180
- 53
- 93
180
200
+ 335
+ 170
+ 215
+ 110
+ 96
+ 50
+ 122
+ 50
+ 61
+ 15

+ 29
0
+ 46
0
+ 72
0
+ 115
0
+ 290
0
+ 460
0
+ 720
0
+ 23
- 23
+ 57.5
- 57.5
+ 5
- 24
+ 13
- 33
- 8
- 37
0
- 46
- 14
- 60
0
- 115
- 33
- 79
- 50
- 165
- 60
- 106
200
225
- 63
- 109
225
250
- 67
- 113
250
280
+ 400
+ 190
+ 240
+ 110
+ 108
+ 56
+ 137
+ 56
+ 69
+ 17

+ 32
0
+ 52
0
+ 81
0
+ 130
0
+ 320
0
+ 520
0
+ 810
0
+ 26
- 26
+ 65
- 65
+ 5
- 27
+ 16
- 36
- 9
- 41
0
- 52
- 14
- 66
0
- 130
- 36
- 88
- 56
- 186
- 74
- 126
280
315
- 78
- 130
315
355
+ 440
+ 210
+ 265
+ 125
+ 119
+ 62
+ 151
+ 62
+ 75
+ 18

+ 36
0
+ 57
0
+ 89
0
+ 140
0
+ 360
0
+ 570
0
+ 890
0
+ 28.5
- 28.5
+ 70
- 70
+ 7
- 29
+ 17
- 40
-10
- 46
0
- 57
- 16
- 73
0
- 140
- 41
- 98
- 62
- 202
- 87
- 144
355
400
- 93
- 150

Die Toleranzklasse N9 ist für Nennmasse bis einschliesslich 1 mm nicht anzuwenden.

Allgemeintoleranzen für Längen- und Winkelmasse
Toleranzen für spanende und umformende Fertigung

Längenmasse mm

Toleranzklasse

0.5 bis 3
über 3 bis 6
über 6 bis 30
über 30 bis 120
über 120 bis 400
über 400 bis 1000
über 1000 bis 2000
über 2000 bis 4000

f (fein)

+/- 0.05
+/- 0.05
+/- 0.1
+/- 0.15
+/- 0.2
+/- 0.3
+/- 0.5
-

m (mittel)

+/- 0.1
+/- 0.1
+/- 0.2
+/- 0.3
+/- 0.5
+/- 0.8
+/- 1.2
+/- 2.0

c (grob)

+/- 0.2
+/- 0.3
+/- 0.5
+/- 0.8
+/- 1.2
+/- 2.0
+/- 3.0
+/- 4.0

v (sehr grob)

-
+/- 0.5
+/- 1.0
+/- 1.5
+/- 2.5
+/- 4.0
+/- 6.0
+/- 8.0

Radien und Fasen
Winkelmasse (Nennmasse für kürzeren Schenkel)

0.5 bis 3
über 3 bis 6
über 6
bis 10
über 10 bis 50
über 50 bis 120
über 120 bis 400
über 400

f (fein)

+/- 0.2
+/- 0.5
+/- 1.0
+/- 1°
+/- 0° 30'
+/- 0° 20'
+/- 0° 10'
+/- 0° 5'

m (mittel)

c (grob)

+/- 0.4
+/- 1.0
+/- 2.0
+/- 1° 30'
+/- 1°
+/- 0° 30'
+/- 0° 15'
+/- 0° 10'

v (sehr grob)

+/- 3°
+/- 2°
+/- 1°
+/- 0° 30'
+/- 0° 20'

Allgemeintoleranzen für Form und Lage

Geradheit und Ebenheit
Nennmasse in mm
Lauf
Rundlauf, Planlauf und Rotationsflächen

bis 10
über 10 bis 30
über 30 bis 100
über 100 bis 300
über 300 bis 1000
über 1000 bis 3000

H

0.02
0.05
0.1
0.2
0.3
0.4
0.1

K

0.05
0.1
0.2
0.4
0.6
0.8
0.2

L

0.1
0.2
0.4
0.8
1.2
1.6
0.5

Rechtwinkligkeit (Nennmasse für kürzeren Schenkel)
Symmetrie

bis 100
über 100 bis 300
über 300 bis 1000
über 1000 bis 3000
bis 100
über 100 bis 300
über 300 bis 1000
über 1000 bis 3000

H

0.2
0.3
0.4
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5

K

0.4
0.6
0.8
1.0
0.6
0.6
0.8
1.0

L

0.6
1.0
1.5
2.0
0.6
1.0
1.5
2.0

Navigieren

Text und Bilder Robert Pfeffer
CH-8180 Bülach

Seitenanfang